Polonya’nın Łódź kentinde inşa edilecek yüksek hızlı tren tünelinin yapımında önemli bir aşama geride kaldı. Yaklaşık 430 metrik ton ağırlığındaki tünel açma makinesinin kesici başlığı, Retkinia’daki başlangıç şaftına indirildi. Yaklaşık 4,6 kilometre uzunluğundaki tünelin kazı çalışmalarına, montaj ve test işlemlerinin tamamlanmasının ardından 2027 baharında başlanması planlanıyor.

Port Polska programını yürüten Centralny Port Komunikacyjny (CPK), 6 Kasım’da yaptığı açıklamada kesici başlığın makinenin en ağır tek parçası olduğunu bildirdi. Başlığın şafta yerleştirilmesi için sahaya 450 metrik ton kaldırma kapasiteli portal vinç kuruldu. Yerleştirme işleminin yaklaşık ±5 milimetrelik hassasiyetle gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Virginia’daki Hampton Roads Projesinde Kullanılan Makine

Łódź’da görev yapacak 130 metre uzunluğundaki değişken yoğunluklu tünel açma makinesi (TBM), daha önce ABD’nin Virginia eyaletindeki Hampton Roads Köprü-Tüneli genişletme projesinde kullanıldı. Virginia’daki çalışmalarını tamamlayan makine, önce Almanya’ya, ardından Polonya’ya taşındı. Büyük boyutları nedeniyle Łódź’a parçalar halinde ulaştırılan TBM, tamamen monte edildiğinde yaklaşık 4 bin metrik ton ağırlığa sahip olacak.

Herrenknecht tarafından üretilen makine, Virginia’daki projesinde “Mary” adıyla kullanılmıştı. Virginia Ulaştırma Bakanlığı verilerine göre Nisan 2023’te kazıya başlayan TBM, Eylül 2025’te ikinci tünelin de kazısını tamamladı. Makine, 7 bin 940 fit ve 7 bin 960 fit uzunluğunda iki ayrı tünel açtı.

Çapı 46,1 fit olan makine, Virginia Ulaştırma Bakanlığı tarafından Kuzey Amerika’da kullanılan en büyük ikinci tünel açma makinesi olarak tanımlanıyor. Łódź projesinde ise yaklaşık 14 metre çapında, iki raylı tek bir demiryolu tünelinin açılması planlanıyor.

Retkinia Şantiyesinde Montaj Çalışmaları Sürüyor

TBM’nin farklı parçaları son aylarda Łódź’a ulaştırılarak yer altında monte edilmeye başlandı. İkinci, üçüncü ve dördüncü vinçler, kalkanların önemli bölümü, montaj altyapısı ve ana tahrik sistemi dahil olmak üzere makinenin çok sayıda bileşeni başlangıç şaftında bir araya getirildi.

430 tonluk kesici başlığın yerleştirilmesiyle birlikte montaj sürecinin diğer aşamalarına geçilecek. Kazı faaliyetlerinden önce makinenin tüm sistemleri test edilecek.

Projeyi üstlenen PORR şirketinin yönetim kurulu üyesi Krzysztof Laskowski, çalışmaların belirlenen takvime uygun biçimde tamamlanması için çaba gösterdiklerini belirtti. Laskowski, inşaat sürecinde Łódź sakinlerinin ve proje ekibinin güvenliğinin öncelikli olacağını vurguladı.

CPK, PORR ile Haziran 2025’te imzaladığı tünel sözleşmesinin ardından kazı çalışmalarının 2026’nın son çeyreğinde başlamasını öngörmüştü. Ancak son açıklamaya göre başlangıç tarihi 2027 baharına ertelendi. Tünelin ana inşaatının 2029’da tamamlanması, ardından test ve sertifikasyon süreçlerinin yürütülmesi hedefleniyor.

PORR Proje Direktörü Wojciech Nowak ise Rzeczpospolita gazetesine yaptığı açıklamada kazı çalışmalarının yaklaşık bir buçuk yıl süreceğini ve 2028’in ikinci yarısında tamamlanmasının beklendiğini söyledi. Nowak, TBM’nin ilk etapta yaklaşık 700-800 metre ilerleyeceğini, ardından bir servis odasında teknik incelemeye alınacağını ifade etti.

Łódź Fabryczna’ya Uzanan 4,6 Kilometrelik Tünel

Tünel, Retkinia bölgesinden başlayarak Łódź Fabryczna İstasyonu’na kadar uzanacak. Yaklaşık 14 metre çapında tasarlanan yapıda iki yöndeki tren hareketleri için iki ray bulunacak. Güzergâh üzerinde ayrıca tahliye amacıyla kullanılacak beş oda inşa edilecek.

Proje, Varşova’yı ve yeni havalimanını Łódź’a, daha sonra Wrocław ve Poznań’a bağlaması planlanan Y biçimli yüksek hızlı demiryolu ağının 85 numaralı hattının bir parçasını oluşturuyor.

Hat altyapısı saatte 350 kilometreye kadar hızlara uygun şekilde tasarlanırken, en hızlı tarifeli yolcu trenlerinin saatte 320 kilometreye ulaşması hedefleniyor. Ancak tünel içerisindeki azami işletme hızının saatte 160 kilometre olması planlanıyor.

Kazı Hafriyatı Boru Hattıyla Taşınacak

Projede kazı sırasında ortaya çıkacak malzemenin taşınması için boru hattı sistemi kullanılacak. TBM tarafından çıkarılan hafriyat, bu hat üzerinden ayrıştırma tesisine pompalanacak. CPK’nın hesaplamalarına göre yöntem, toprağın geleneksel kamyon taşımacılığıyla sahadan uzaklaştırılmasına kıyasla yaklaşık 80 bin kamyon seferini önleyebilecek.

Tünel güzergâhındaki binalar da inşaat boyunca jeodezik izleme sistemiyle takip edilecek. Yapıların hareketleri ve davranışları düzenli olarak kontrol edilecek; ihtiyaç duyulması halinde her bina için ayrı koruma önlemleri uygulanacak.

Tarihi Binanın Temelleri Güçlendiriliyor

Tünel, Łódź Fabryczna İstasyonu yakınlarında kısmen Łódź Kültür Evi’nin tarihi binasının altından geçecek. Binanın yanında TBM’nin karşılanacağı bir oda ile geçiş odası bulunacak.

Tünel çalışmalarının tarihi yapıya etkisini azaltmak ve zemin güvenliğini sağlamak amacıyla binanın altında ve çevresinde yaklaşık 1.400 mikro kazık ve jet enjeksiyon kolonu yerleştirildi. Ana jeoteknik çalışmaların kabul süreci ise devam ediyor.

Projenin ana inşaatının 2029’da tamamlanması, 85 numaralı hattın 2032 yılında Varşova ve yeni havalimanını Łódź’a bağlaması hedefleniyor. Yüksek hızlı tren hizmetlerinin 2035’e kadar Wrocław ve Poznań’a genişletilmesi de programdaki uzun vadeli hedefler arasında yer alıyor.