MTR Corporation, Hong Kong’daki Guangzhou-Shenzhen-Hong Kong Ekspres Demiryolu Bağlantısı’nın (XRL) Hong Kong bölümünde yaşanan gecikmeler nedeniyle hükümete 2,25 milyar Hong Kong doları ödeyecek. Uzlaşma kapsamında Shatin-Central Bağlantısı (SCL) için ise MTR’den ek bir ödeme talep edilmeyecek.

Hong Kong hükümeti ile MTR arasında 2 Ekim 2026’da varılan anlaşma, yıllardır devam eden maliyet ve sorumluluk tartışmalarına ilişkin yeni bir aşama oluşturdu. XRL projesinde 2015 yılında belirlenen maliyet tavanı, ilk tahmine göre 19,42 milyar Hong Kong doları artırılmıştı.

XRL İçin 2,25 Milyar Dolarlık Ödeme

Hükümet tarafından finanse edilen XRL ve SCL projelerinde tasarım, inşaat, test ve devreye alma süreçleri MTR Corporation tarafından yürütüldü. Taraflar, emanet anlaşmalarında belirlenen uyuşmazlık çözüm mekanizması kapsamında gerçekleştirilen müzakerelerin ardından uzlaşmaya vardı.

Anlaşmaya göre MTR, XRL’de geciken inşaat programından kaynaklanan sorumluluğu kapsamında hükümete 2,25 milyar Hong Kong doları ödeyecek. SCL için ise taraflar karşılıklı olarak herhangi bir ödeme yapılmaması konusunda anlaştı.

MTR, SCL kapsamında proje yönetimi için oluşan ek maliyetlerin yanı sıra Hung Hom İstasyonu Uzantısı’ndaki kalite sorunlarından kaynaklanan giderler için yaklaşık 2,8 milyar Hong Kong dolarını daha önce üstlenmişti. Hükümet ve şirket, bu projedeki gecikmeler nedeniyle birbirlerine karşı yeni bir dava açmama konusunda da anlaşmaya vardı.

Maliyet Tartışması 2015’te Başladı

XRL’nin inşasına 2010 yılında başlanırken hattın Ağustos 2015’te hizmete girmesi planlanıyordu. Gecikmeler ve maliyet artışlarının ardından hükümet ile MTR, 2015’te yeni bir anlaşma imzalayarak açılış tarihini 2018’in üçüncü çeyreğine erteledi.

Aynı anlaşmayla projenin tahmini maliyeti 65 milyar Hong Kong dolarından 84,42 milyar Hong Kong dolarına çıkarıldı ve bu tutar maliyet tavanı olarak belirlendi. Hat, planlanan tarihten gecikmeli olarak Eylül 2018’de hizmete açıldı.

Anlaşma kapsamında hükümet, 65 milyar Hong Kong dolarını aşan ve 84,42 milyar Hong Kong dolarına kadar çıkan maliyetleri üstlenirken, MTR’nin maliyet aşımlarındaki sorumluluğuna ilişkin tahkim hakkını saklı tuttu. MTR’nin 2016 yılında hissedarlarına yaptığı sunumda şirketin sorumluluk sınırı 4,94 milyar Hong Kong doları olarak belirtilmiş, proje yönetim maliyetlerindeki artışla bu tutarın 6,69 milyar Hong Kong dolarına kadar çıkabileceği ifade edilmişti.

Ancak 2 Ekim 2026 tarihli hükümet açıklamasında, 2,25 milyar Hong Kong dolarlık ödemenin hangi hesaplama yöntemiyle belirlendiğine ilişkin ayrıntı verilmedi.

MTR Hissedarlarına Özel Temettü Dağıtılmıştı

2015 anlaşmasının MTR hissedarları açısından da önemli bir mali boyutu bulunuyordu. Şirket, hükümetin ek finansman için Yasama Konseyi’ne başvurmasından önce Kasım 2015’te özel temettü açıklamıştı.

Yaklaşık 25,76 milyar Hong Kong doları tutarındaki özel temettünün hisse başına 4,40 Hong Kong doları olarak dağıtılması kararlaştırıldı. MTR’nin ana hissedarı konumundaki Hong Kong hükümeti bu dağıtımdan 19,51 milyar Hong Kong doları gelir elde ederken, diğer hissedarlara yaklaşık 6,25 milyar Hong Kong doları aktarıldı.

Böylece 2015’teki mali düzenlemeler ile 2026’daki uzlaşma arasında, hükümetin üstlendiği ek proje maliyetleri ve MTR’nin sorumluluk sınırı uzun süre tartışma konusu oldu.

Shatin-Central Bağlantısı’nda Ek Ödeme Yok

2012 yılında yapımına başlanan SCL projesinde de planlanan takvim çeşitli sorunlar nedeniyle ertelendi. Tai Wai-Hung Hom bölümünün Aralık 2018’de, Hung Hom’dan Sergi Merkezi ve Admiralty’ye uzanan Limanlar Arası Uzantısı’nın ise Aralık 2020’de hizmete alınması öngörülüyordu.

Sung Wong Toi İstasyonu’ndaki arkeolojik buluntular, Sergi Merkezi İstasyonu bölgesinde bulunan savaş bombaları, beklenmeyen zemin koşulları ve Hung Hom İstasyonu’ndaki kalite sorunları gibi gelişmeler takvimi etkiledi. Tuen Ma Hattı’nın tamamının hizmete girişi Haziran 2021’e, Limanlar Arası Uzantısı’nın açılışı ise Mayıs 2022’ye ertelendi.

SCL’nin tamamlanması için öngörülen maliyet 79,82 milyar Hong Kong dolarından 90,73 milyar Hong Kong dolarına yükseldi. Hükümetin ek olarak talep ettiği 10,91 milyar Hong Kong doları, MTR’nin kendi üstlendiği yaklaşık 2,8 milyar Hong Kong dolarlık giderleri kapsamıyordu.

MTR’nin 2025 yıllık raporunda da Hung Hom olayına ilişkin maliyetler ile ek proje yönetim giderlerinin şirketin hesaplarına yansıtıldığı belirtilmişti.

Yeni Demiryolu Projelerinde Maliyet Riski

Hong Kong Ulaştırma ve Lojistik Bürosu, hükümet ile MTR’nin yeni demiryolu projelerinde yönetişim, denetim ve maliyet yönetimi mekanizmalarını güçlendirdiğini açıkladı. Yeni sistemlerin devam eden projelerde de uygulanması planlanıyor.

Kwu Tung İstasyonu, Tung Chung Hattı Uzantısı, Oyster Bay İstasyonu, Tuen Mun Güney Uzantısı, Hung Shui Kiu İstasyonu ve Kuzey Bağlantısı bu kapsamda daha sıkı denetim uygulanan projeler arasında yer alıyor.

Büro tarafından yapılan değerlendirmede, yeni demiryolu projelerine ilişkin anlaşmalar kapsamında MTR’nin inşaat ve işletme risklerinin yanı sıra maliyet aşımı riskini de üstlenmesi gerektiği belirtildi.

Hong Kong’da Yeni Hatların Takvimi

Devam eden demiryolu projeleri arasında Kwu Tung İstasyonu’nun 2027’de, Tung Chung Hattı Uzantısı’nın 2029’da, Oyster Bay İstasyonu, Tuen Mun Güney Uzantısı ve Hung Shui Kiu İstasyonu’nun ise 2030’da hizmete girmesi hedefleniyor.

Kuzey Bağlantısı Ana Hattı’nın 2034 yılına kadar tamamlanması planlanırken, Yan Hattın da aynı dönemde veya daha erken açılması öngörülüyor. Ancak söz konusu tarihler Ekim 2025’te Yasama Konseyi’ne sunulan planlamalara dayanıyor ve ilerleyen dönemde değişiklik gösterebiliyor.

MTR’nin XRL gecikmesi nedeniyle yapacağı 2,25 milyar Hong Kong dolarlık ödeme ise hem şirketin geçmiş projelerdeki sorumluluğunu hem de Hong Kong’daki yeni demiryolu yatırımlarında maliyet kontrolünün önemini yeniden gündeme taşıdı.

Kaynak= https://rayhaber.com/2026/10/hong-kong-hizli-tren-hattinda-kriz-cozuldu-mtrden-milyarlik-tazminat/