Avustralya’nın Victoria eyaletinde, inşaat projelerindeki usulsüzlük iddialarını araştıran Kraliyet Komisyonu, Sunbury Hattı’nın 26 gün süreyle kapatıldığı dönemde Gap Road demiryolu projesinde yaşanan iş bırakma eylemine ilişkin kamuya açık duruşmalarına 9 Kasım’da başladı. Haziran 2022’de gerçekleşen olayların ele alındığı oturumlarda, işin durmasına neden olan gelişmelerin yanı sıra sonrasında yapılan anlaşmaların mali boyutu ve eyalet yönetiminin süreçteki rolü de inceleniyor.

Sunbury’deki Gap Road hemzemin geçidinde raylar ve bariyerler kaldırılarak yeni demiryolu köprüsü ve karayolu alt geçidi için çalışmalar yürütüldü. Fotoğraf: Victoria’s Big Build.

Victoria’daki Büyük Kamu ve Sivil Altyapı İnşaat Projelerinin Bütünlüğüne İlişkin Kraliyet Komisyonu, ilk halka açık oturumlarını 9-20 Kasım tarihleri arasında Collingwood’daki Wellington Caddesi 54 numarada gerçekleştiriyor. Sunbury Hattı İyileştirme çalışmaları kapsamında yürütülen Gap Road projesi, hemzemin geçidin kaldırılarak yerine yeni bir demiryolu köprüsü ve karayolu alt geçidi yapılmasını içeriyor.

Eyalet adına Demiryolu Altyapı İttifakı tarafından gerçekleştirilen projenin planlama süreci 2019’da başladı, inşaat çalışmaları ise 2023’te tamamlandı.

Komisyonun Gündeminde İş Bırakma Eylemi Ve Maliyetler Var

Komisyonun incelemesinde, Haziran 2022’deki demiryolu işgali sırasında yaşanan gelişmeler ön plana çıkıyor. Duruşmalarda ilk olarak 6-7 Haziran tarihlerinde çalışmaların durmasına neden olan olaylar ve 7 Haziran’da CFMEU ofislerinde gerçekleştirilen, ardından çalışmaların yeniden başladığı toplantı ele alınıyor.

İncelemenin devamında toplantı sonrasında yapılan düzenlemeler, bu düzenlemelerin maliyeti, ödemelerin kim tarafından karşılandığı ve eyalet yönetiminin süreçten ne ölçüde haberdar olduğu değerlendirilecek.

Ayrıca sağlık ve güvenlik temsilcilerinin atanma ve seçilme yöntemleri ile görevleri de duruşmaların gündeminde bulunuyor. İşçi temini ve trafik yönetimi hizmeti sağlayan şirketlerdeki değişiklikler de incelenecek. Komisyon, diğer projelerde trafik kontrolüne yönelik daha geniş kapsamlı kampanyaları ve devletin bu faaliyetler karşısındaki tutumunu da araştıracak.

Sunbury Hattı 26 Gün Boyunca Kapalı Kaldı

Gap Road’daki çalışmalar, Haziran 2022’de Sunbury Hattı’nda gerçekleştirilen planlı kapanışla aynı döneme denk geldi. Victoria yönetiminin Nisan 2022’de yayımladığı bilgilendirmede, 3-29 Haziran tarihleri arasında Sunbury ile Sunshine arasında tren seferlerinin yerine otobüslerin hizmet vereceği duyurulmuştu. Aynı tarihlerde Bendigo, Swan Hill ve Echuca hatlarında da trenlerin yerine otobüslerin kullanılacağı bildirilmişti.

Dönemin açıklamalarında, hat iyileştirme çalışmalarıyla birlikte hemzemin geçidin kaldırılmasının, bariyerlerin ortadan kalkmasını planlanandan iki yıl önce sağlayacağı belirtilmişti.

Victoria’s Big Build, daha sonra söz konusu kapanışı 26 günlük yoğun bir inşaat çalışması olarak tanımladı. Bu süreçte ekipler hemzemin geçidin bariyerlerini kaldırdı, demiryolu köprüsünü inşa etti ve tren seferleri yeniden başlamadan önce raylarla havai hatları tekrar döşedi.

Sinyalizasyon Gecikmesi Ve Çalışma Takvimi

Demiryolu Altyapı İttifakı’nın 9 Kasım’da komisyona sunduğu kapsam değişikliği raporu, Gap Road projesinin demiryolu hattındaki diğer çalışmalarla bağlantısını ortaya koydu. 16 Aralık 2022 tarihli rapora göre, Mart 2021’de sunulan Gap Road teklifi, ittifakın mevcut demiryolu işgallerinden yararlanılacağı varsayımına dayanıyordu.

Teklif kabul edildiğinde Watergardens ve Calder Park’taki sinyalizasyon sistemlerinin devreye alınmasının Şubat 2022’de tamamlanması planlanıyordu. Ancak Siemens tarafından yürütülen geleneksel sinyalizasyon sisteminin devreye alınması, başlangıçta Temmuz 2021 için öngörülmesine rağmen birkaç kez ertelendi ve Haziran-Temmuz 2022 döneminde gerçekleştirilebildi. Siemens, gecikmenin nedenleri arasında başka bir projeyle yaşanan kaynak çakışmalarını gösterdi.

Raporda, gecikmelerin Gap Road’daki demiryolu köprüsü inşaatını ve kazı faaliyetlerini yaz ve sonbahar döneminden kış aylarına kaydırdığı, bunun da dört günlük ek çalışma süresi gerektirdiği belirtildi.

İttifak, Gap Road projesi için ortaya çıkan ilave doğrudan maliyetleri KDV hariç 4 milyon 437 bin 234 Avustralya doları olarak hesapladı. Bu tutarın belirlenmesinde gerçek maliyetler, bunların tespit edilemediği durumlarda ise makul tahminler esas alındı. Raporda ek maliyetlerin Siemens’in sinyalizasyon gecikmesinden kaynaklandığı ifade edilirken CFMEU veya 7 Haziran’daki toplantıya ilişkin herhangi bir değerlendirmeye yer verilmedi.

Uzun Hafta Sonu Çalışmalarının Maliyeti

Komisyonun 9 Kasım tarihli duruşmasında konuşan avukat Chris Young KC, demiryolu işgalinin Şubat ayından Haziran ayına alınmasının Kraliçe’nin Doğum Günü nedeniyle 11-14 Haziran tarihleri arasında gerçekleşen uzun hafta sonunu da kapsadığını belirtti.

Young, rapora eklenen fiyatlandırma tablosunda bu dönemde çalışma yapılması için üç ayrı maliyet kaleminin bulunduğunu aktardı. Buna göre üç kat ücret ödemeleri için 1 milyon 65 bin Avustralya doları, yasal destek ve ilave güvenlik için 200 bin Avustralya doları, ek trafik kontrol personeli için ise 2 milyon 649 bin Avustralya doları öngörüldü.

Raporda projenin zamanlamasına ilişkin farklı ifadeler de bulunuyor. Bir bölümde ittifakın Gap Road çalışmalarını sözleşmede belirtilen tarihte tamamladığı belirtilirken başka bir bölümde bu tarihin 14 Ekim 2022’ye çekilmesi öneriliyor. Söz konusu değişikliğin etkisi raporda 15 takvim günü olarak hesaplanıyor.

Gap Road, 30 Eylül 2022’de trafiğe yeniden açıldı. Çalışmaların fiilen tamamlanması ise sözleşmede belirtilen tarihten 35 gün önce gerçekleşti. Young, Rail Projects Victoria başkanının 28 Mayıs 2024’te söz konusu değişikliği eyalet adına tamamen onayladığını ve proje hedef maliyetinin yaklaşık 110 milyon Avustralya dolarından 116 milyon Avustralya dolarına yükseldiğini söyledi.

6-7 Haziran Tarihli Şantiye Kayıtları İnceleniyor

Komisyona sunulan belgeler arasında, yüklenicinin 6-7 Haziran 2022 tarihlerindeki şantiye faaliyetlerini içeren endüstriyel ilişkiler takip kaydı da bulunuyor.

6 Haziran tarihli belgede, akşam saatlerinde yapılan ön hazırlıkların ardından şantiyede görevli Wagstaff çalışanlarının sendika baskısı nedeniyle o gece çalışmak istemediklerini sendikaya bildirdikleri kaydedildi. Takip belgesine göre Wagstaff çalışanları saat 20.30’da şantiyeden ayrıldı.

Aynı kayıtlarda gece vardiyası boyunca sendika tarafından beş bildirim yapıldığı, ertesi sabah ise tesis işletimi, kaldırma faaliyetleri ve risk değerlendirmelerini kapsayan başka bildirimlerin de iletildiği belirtiliyor.

Komisyon, ilk duruşma gününe ait tutanakları yayımlarken delilleri oturum tarihlerine göre gruplandırdı. Christopher Kourakis’in 20 Ağustos 2026’da komiser olarak atanmasıyla kurulan komisyon, 23 Eylül’de açılış duruşmasını gerçekleştirmişti.

Komisyonun görev alanı, devlet tarafından görevlendirilen büyük ölçekli projelerdeki yolsuzluk, suç teşkil eden davranışlar ve ciddi suistimal iddialarını kapsıyor. Bu kapsamda CFMEU’nun inşaat ve genel bölümü, yükleniciler, taşeronlar ve işçi kiralama şirketlerinin faaliyetleri de mercek altına alınıyor.