Kanada’nın Alberta eyaleti, Calgary ile Edmonton arasında planlanan yüksek hızlı tren hattı için özel sektörden teklif almaya hazırlanıyor. Eyalet yönetimi, bu sonbaharda başlayacak ihale sürecinde projenin mümkün olan en düşük düzeyde kamu yatırımıyla gerçekleştirilmesini hedefliyor.

Calgary-Red Deer-Edmonton koridorunu kapsayan girişimin 28 Eylül’de federal hükümetin taahhüdüyle birlikte duyurulmasının ardından, hattın Büyük Projeler Ofisi’ne “dönüştürücü bir stratejik proje” olarak sunulması planlanıyor.

Calgary şehir merkezinden başlayarak Red Deer üzerinden Edmonton şehir merkezine uzanacak hattın, iki uluslararası havalimanı ile Airdrie’ye de bağlantı sağlaması öngörülüyor. Alberta hükümeti, teklif sahibinin Nisan 2027’ye kadar belirlenmesini planlıyor.

Koridorun Maliyeti 38 Milyar Kanada Doları

Alberta’nın Yolcu Demiryolu Ana Planı’nda Calgary-Edmonton koridoru için farklı demiryolu seçenekleri değerlendirildi. Yüksek hızlı tren seçeneğinin, yeni bir koridor üzerinde iki özel yolcu hattının inşa edilmesini ve elektrikli trenlerin kullanılmasını öngördüğü belirtildi.

Ana planda bu seçeneğin inşaat ve araç maliyeti 2025 fiyatlarıyla 38 milyar Kanada doları olarak hesaplandı. Mevcut yük demiryolu koridorunun içinde veya yanında iki yeni yolcu hattı oluşturulmasını öngören geleneksel demiryolu seçeneğinin maliyeti ise 25 milyar Kanada doları olarak tahmin edildi.

Her iki maliyet hesabının da enflasyonu içermediği ve arazi maliyetlerini kapsadığı belirtilirken, tahminlerin doğruluk aralığının artı yüzde 100 ile eksi yüzde 50 arasında olduğu kaydedildi.

Calgary-Edmonton Yolculuğu 1 Saat 45 Dakikaya İnecek

Ana plandaki yüksek hızlı tren senaryosunda Calgary ile Edmonton şehir merkezleri arasındaki yolculuk süresinin 3 saat 35 dakikadan 1 saat 45 dakikaya düşmesi öngörülüyor. Trenlerin saatte 320 kilometreye kadar hız yapması planlanıyor.

2055 yılına yönelik tahminlerde yüksek hızlı tren sisteminin günlük yaklaşık 56 bin yolcu taşıması beklenirken, geleneksel demiryolu seçeneğinde günlük yolcu sayısının 29 bin civarında kalacağı hesaplandı.

Plan kapsamında yüksek hızlı tren seçeneğinin fayda-maliyet oranı 1,1 olarak belirlenirken, geleneksel demiryolunda bu oran 0,4 olarak hesaplandı. Yüksek hızlı seçeneğin, daha yüksek sermaye maliyetine rağmen faydalarının maliyetlerini aşacağı öngörüldü.

Yüksek hızlı sistemin 2055 yılında yıllık işletme ve bakım maliyetinin yaklaşık 300 milyon Kanada doları olması bekleniyor. Geleneksel demiryolu seçeneğinde ise bu tutar 290 milyon Kanada doları olarak tahmin ediliyor.

Özel Sektörün Rolü İhale Sonrasında Netleşecek

Alberta hükümeti, yeni ihalede seçilecek teklif sahibinin eyaletten yalnızca asgari düzeyde yatırım gerektirmesini hedeflediğini açıkladı. Ancak projenin toplam kamu finansmanı veya ihale bedeline ilişkin henüz kesin bir rakam paylaşılmadı.

Ana planda ise demiryolu ağının uzun vadeli işletme ve yapım modeline ilişkin bazı risklere dikkat çekildi. Belgede, yapım ve uzun vadeli işletmenin tek bir özel tarafa devredilmesinin rekabeti azaltabileceği ve operasyonel esnekliği sınırlayabileceği değerlendirildi.

Tercih edilen model olarak, bağımsız bir eyalet kuruluşunun işlerin sıralamasını kontrol etmesi ve inşaatı özel sektörün üstlenebileceği büyüklükte sözleşmelere ayırması önerildi. Ancak yeni ihalenin şartları henüz açıklanmadığı için projenin bu modele ne ölçüde uyacağı belirsizliğini koruyor.

Daha Önce De Özel Sektörden Teklifler Geldi

Calgary-Edmonton hattına özel sektör ilgisi yeni değil. Alberta’nın Yolcu Demiryolu Ana Planı, eyaletin yolcu demiryolu ve yüksek hızlı kara ulaşımı koridorları için daha önce dört kendiliğinden teklif aldığını ortaya koyuyor.

Bunlardan biri Prairie Link Rail Partnership tarafından sunuldu. EllisDon ve AECOM ortaklığındaki girişim, Alberta’nın büyük projeler veri tabanında Edmonton-Calgary arasında saatte 400 kilometreye kadar hızla yolcu ve yük taşımacılığı yapacak bir hat olarak yer alıyor. Projenin tahmini maliyeti 10,9 milyar Kanada doları olarak belirtiliyor.

Ancak bu projenin kapsamının Alberta’nın mevcut yüksek hızlı tren planındaki seçeneklerden farklı olması nedeniyle iki maliyet tahmininin doğrudan karşılaştırılamayacağı ifade ediliyor.

Calgary-Edmonton Hattı Alto Projesinden Ayrılıyor

Federal hükümet, Alberta’daki yüksek hızlı tren girişimini Toronto-Quebec City arasında planlanan Alto projesiyle birlikte ele alıyor. Yaklaşık 1.000 kilometrelik özel elektrikli demiryolu hattı olarak planlanan Alto’da trenlerin saatte 300 kilometreye kadar hız yapması hedefleniyor.

Alto projesinin ilk Ottawa-Montreal bölümünde inşaat çalışmalarının 2029’da başlaması planlanıyor. İki girişim arasındaki temel farklardan biri ise mülkiyet ve finansman modeli olarak öne çıkıyor.

Alto’nun sahibi ve ana yatırımcısı federal hükümet olurken, Calgary-Edmonton projesinde Alberta eyaleti özel yatırımcıların ağırlıklı rol üstlenmesini ve kamu katkısının minimum düzeyde kalmasını bekliyor. Alberta ve federal hükümetin, teklif sahibi belirlendikten sonra hattın finansman seçeneklerini birlikte değerlendirmesi planlanıyor.

İhale Süreci Sonbaharda Başlayacak

Alberta’da ihale sürecinin 2026 sonbaharında başlatılması ve kazanan teklif sahibinin Nisan 2027’ye kadar belirlenmesi hedefleniyor.

Projenin inşaat aşamasına geçilebilmesi için güzergah ve istasyonların kesinleştirilmesi, geçiş haklarının korunması, çevresel değerlendirmelerin yapılması, yerli topluluklarla istişare yürütülmesi ve yolcu demiryolundan sorumlu kurumsal yapının oluşturulması gibi adımların atılması gerekiyor.

Calgary-Edmonton koridorunun Alberta nüfusunun yaklaşık yüzde 80’ine hizmet vereceği belirtilirken, hattın iki şehir merkezinin yanı sıra Red Deer, Airdrie ve uluslararası havalimanlarına bağlantı sağlaması planlanıyor.

Kaynak= https://rayhaber.com/2026/09/albertadan-calgary-edmonton-yuksek-hizli-tren-hatti-icin-ozel-sektor-hamlesi/