Haydarpaşa Garı çevresinde 2018 yılında Marmaray ve hızlı tren çalışmaları sırasında tesadüfen ulaşılan kalıntılar, İstanbul’un tarih atlasına dev bir sayfa ekledi. Antik kaynaklarda “Körler Ülkesi” olarak anılan Khalkedon’un (Kadıköy) izlerini taşıyan bu arkeolojik kazılar, bölgenin MÖ 5. yüzyıldan Osmanlı dönemine kadar uzanan çok katmanlı yapısını gün yüzüne çıkarıyor.

2018: Kazıların Başlangıç Noktası

Modern ulaşım projeleri sırasında rastlanan buluntular, İstanbul’un Anadolu yakasındaki en eski yerleşim alanlarından birine kapı araladı. 2018’de başlayan kapsamlı çalışmalar, Haydarpaşa’nın sadece bir ulaşım merkezi değil, binlerce yıl boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış canlı bir yerleşim odağı olduğunu kanıtladı. Antik yollar, dükkanlar ve konut kalıntıları, bölgenin tarihsel sürekliliğini gözler önüne seriyor.

Azize Bassa Kilisesi ve Binlerce Yıllık Sikkeler

Kazıların en çarpıcı keşiflerinden biri, 5. yüzyıla tarihlenen Azize Bassa Kilisesi’dir. Kilise çevresinde tespit edilen toplu mezarlar ve iskeletler, alanın Geç Antik ve Erken Bizans dönemlerinde önemli bir dini merkez olduğunu gösteriyor. Ayrıca, toprağın altından çıkarılan 10 binden fazla altın, gümüş ve bronz sikke, antik dünyanın ticari ve ekonomik canlılığına dair eşsiz veriler sunuyor. En eskisi MÖ 5. yüzyıla dayanan bu sikkeler, tarihsel birer arşiv niteliği taşıyor.

Saraylardan Sığınaklara: Mimari Çeşitlilik

Alanda bir yazlık saraya ait mimari grupların yanı sıra Roma döneminden hamamlar ve Helenistik döneme ait bir anıt mezar da tespit edildi. Yeni keşfedilen “T” şeklindeki kale benzeri yapı ise savunma sistemlerine dair yeni tartışmalar başlattı. II. Dünya Savaşı sırasında inşa edilen bir sığınağın da alanda bulunması, bölgenin savunma ve yönetim amaçlı kullanımının modern zamanlara kadar sürdüğünü kanıtlıyor.

2026 Hedefi: Geçmişle Buluşma

Haydarpaşa arkeolojik alanının 2026 yılı sonunda halkın kullanımına açılması hedefleniyor. Çalışmalar tamamlandığında, Haydarpaşa yalnızca İstanbul’un simge garlarından biri olarak kalmayacak; aynı zamanda Kadıköy’ün antik geçmişini görünür kılan devasa bir açık hava müzesine dönüşecek. Bu proje, tarihin tüm katmanlarını ziyaretçilerle buluşturarak İstanbul’un kültürel mirasındaki en önemli duraklardan biri olmaya aday görünüyor.