İngiltere demiryolu altyapısının güvenliğini sağlamak amacıyla kullanılan Network Rail’in sarı renkli Yeni Ölçüm Treni, 2003 yılından bu yana 2 milyon milden fazla yol katetti. Halk arasında “Uçan Muz” olarak bilinen tren, saatte 200 kilometreye ulaşan hızıyla rayların durumunu kontrol ederek olası arızaların erken tespit edilmesine katkı sağlıyor.

Network Rail, kilometre rekoruna ilişkin bilgileri 12 Kasım 2026’da paylaştı. Trende bulunan lazerler, kameralar ve gerçek zamanlı görüntü analiz sistemleri sayesinde raylardaki bozulmalar ayrıntılı biçimde inceleniyor. Böylece güvenlik ve işletme performansını etkileyebilecek sorunlar büyümeden belirleniyor, bakım çalışmaları da ihtiyaç duyulan bölgelere yönlendiriliyor.

Yeni Ölçüm Treni Rayları Nasıl İnceliyor?

Dönüştürülmüş bir Yüksek Hızlı Tren platformu üzerine kurulan Yeni Ölçüm Treni, her iki ucunda bulunan dizel-elektrikli Class 43 güç araçlarıyla çalışıyor. İzleme ve geliştirme vagonu ile üretim vagonu olarak adlandırılan iki araçta çeşitli ölçüm ve analiz sistemleri bulunuyor.

Trenin donanımları arasında ray geometrisi ölçüm sistemi, lazerli ray tarayıcıları, yüksek çözünürlüklü video kameralar ve havai hat inceleme sistemleri yer alıyor. Ayrıca kamera görüntülerini rayların olması gereken standart görünümle karşılaştıran otomatik desen tanıma teknolojisi kullanılıyor. Bu sistem sayesinde rayları traverslere sabitleyen klipslerin eksik olması gibi sorunlar tespit edilebiliyor.

Ölçüm çalışmalarında özellikle üç temel ray kusuruna odaklanılıyor:

• Bükülme: Raylar arasındaki yükseklik farkının belirli bir mesafe boyunca değişmesiyle ortaya çıkıyor. Bu durum, trenlerin güvenliğini etkileyerek raydan çıkma riskine yol açabiliyor.
• Döngüsel Tepe: Raylardan birinin veya her ikisinin dikey profilinde düzenli aralıklarla meydana gelen çukurları ifade ediyor. Trenlerin hızına ve süspansiyon özelliklerine bağlı olarak tekerleklerin sekmesine neden olabiliyor.
• Ray Açıklığı: İki ray arasındaki mesafenin ölçülmesini kapsıyor. Ray açıklığının gereğinden fazla geniş veya dar olması güvenlik açısından risk oluşturabiliyor.

Yeni Ölçüm Treni, tarifeli seferlerin arasında çalışarak demiryolu hatlarını kontrol ediyor. Trende görev yapan teknisyenler, gerekli gördükleri durumlarda hattın kapatılması ve acil onarım yapılması için talimat verebiliyor.

Yeni Ölçüm Treni Rakamlarla

Network Rail’in yayımladığı referans verilere göre tren, iki haftada bir yaklaşık 4 bin 800 millik güzergâhta ölçüm yapabiliyor. Tek bir vardiyada 1.000 mile kadar yol kat edebilen araç, yılda yaklaşık 115 bin mil çalışacak şekilde tanımlanıyor.

Bu değerler Network Rail’in yayımladığı referans rakamları olup 2026 yılına ait güncel işletme verileri olarak değerlendirilmemeli.

Sonbahar Ve Kış Koşullarına Karşı Demiryolu Hazırlığı

Network Rail, Yeni Ölçüm Treni’ni demiryolu ağını sonbahar ve kış aylarında karşılaşılabilecek olumsuz hava koşullarına hazırlamak için de kullanıyor.

Meteoroloji Ofisi’nin tahminlerine göre El Niño etkisinin 2026 sonbaharı ve kış başında İngiltere dahil kuzeybatı Avrupa’da daha yağışlı ve fırtınalı hava koşullarının görülme olasılığını artırması bekleniyor.

Şiddetli yağışlar drenaj sistemlerinin kapasitesini aşarak su baskınlarına ve toprak kaymalarına neden olabiliyor. Kuvvetli rüzgarlar ağaçları ve çeşitli kalıntıları rayların üzerine taşıyabiliyor. Demiryolu hatlarında biriken yapraklar ise ezilerek tekerleklerle raylar arasında kaygan bir tabaka oluşturuyor. Network Rail, demiryolu arazilerinde ve çevresinde yaklaşık 13 milyon ağacın bulunduğunu belirtiyor.

Network Rail Endüstriyel Hava Durumu Müdahale Direktörü Lisa Angus, şiddetli hava koşullarının tamamen engellenemeyeceğini, bazı durumlarda yolcu güvenliği için seferlerin yavaşlatılması veya değiştirilmesinin gerekebileceğini söyledi. Angus, hazırlık çalışmalarının ve müdahalelerin riskin en yüksek olduğu bölgelere yönlendirilmesinin yolcu ve yük taşımacılığının güvenli şekilde sürdürülmesine yardımcı olacağını ifade etti.

67 Bakım Treni Bir Milyon Mildan Fazla Yol Yapacak

Network Rail, sonbahar döneminde 67 adet ray başı bakım trenini görevlendirerek raylarda biriken yaprakların oluşturduğu kaygan tabakayı temizlemeyi planlıyor. Su jeti teknolojisiyle gerçekleştirilen bu işlem, tekerleklerin raylarla temasındaki tutunmayı artırmayı amaçlıyor.

Söz konusu bakım trenlerinin sonbahar boyunca toplamda 1 milyon milden fazla yol katetmesi bekleniyor. Ekipler ayrıca bitki örtüsünü kontrol ediyor, sel ve toprak kayması riski bulunan bölgeleri izliyor. Gerekli görülen güzergâhlarda mevsimsel sefer düzenlemeleri de uygulanıyor.

Demiryolu sektörü, 2024-2029 döneminde hava koşullarına ve iklim değişikliğinin etkilerine karşı altyapının dayanıklılığını artırmak amacıyla 2,6 milyar sterlin yatırım yapıyor.

Network Rail Ölçüm Filosunu Yenilemek İçin İhaleye Çıktı

Network Rail, mevcut altyapı izleme filosunun yenilenmesi amacıyla yeni bir tedarik süreci yürütüyor. Kurum, Yeni Ölçüm Treni’ni mevcut filonun en önemli araçlarından biri olarak tanımlarken, altyapı izleme hizmetlerinin gelecekte farklı teknolojileri bir araya getirecek şekilde geliştirilmesini planlıyor.

Ağustos 2025’te yayımlanan ihale kapsamında seçilecek tedarikçi; izleme araçlarının sağlanması, işletilmesi ve bakımından sorumlu olacak. Ayrıca Network Rail’e 18 ayrı veri akışı sunacak. Yeni modelde araçların mülkiyeti Network Rail’de bulunmayacak.

Planlanan çözümün özel ölçüm trenlerinin yanı sıra tarifeli yolcu ve yük trenlerine entegre edilmiş izleme sistemlerini, maliyet açısından uygun olduğu durumlarda ise tren kullanılmadan gerçekleştirilen denetim yöntemlerini içermesi bekleniyor.

İhale duyurusunda, seçenekler dahil tahmini sözleşme değeri KDV hariç yaklaşık 1,5 milyar sterlin olarak açıklandı. Sözleşme döneminin 1 Nisan 2027’de başlayıp 31 Mart 2035’e kadar sürmesi, ayrıca 2043’e kadar uzatılabilmesi öngörülüyor. İhale kararının tahmini açıklanma tarihi 1 Mart 2027 olarak belirtiliyor.

Network Rail, yeni izleme yetenekleri devreye girdikçe mevcut filosundaki araçları aşamalı olarak hizmet dışına çıkarmayı planlıyor. İhale kapsamında henüz herhangi bir sözleşme kararı yayımlanmış değil.