Estonya, Letonya ve Litvanya’yı Avrupa demiryolu ağına bağlayacak Rail Baltica projesinde yeni finansman arayışı başladı. Üç ülkenin ortak girişimi RB Rail AS, 2027-2030 yılları arasında gerçekleştirilecek inşaat ve altyapı çalışmaları için Avrupa Birliği’nden (AB) toplam 357,5 milyon avro hibe talep etti. Başvurunun 157,5 milyon avroluk kısmı Uyum Fonu’ndan, 200 milyon avroluk bölümü ise Genel Fon’dan karşılanmak üzere sunuldu.

CEF Ulaşım Programında Değerlendirme Süreci Başlıyor

RB Rail AS tarafından hazırlanan finansman başvuruları, üç Baltık ülkesinde Rail Baltica’nın yapımını üstlenen ulusal kuruluşlarla koordineli biçimde oluşturuldu. Paket, projenin bir sonraki inşaat ve geliştirme aşamasında Estonya, Letonya ve Litvanya’nın öncelikli ihtiyaçlarını kapsıyor.

Avrupa Komisyonu ile Avrupa İklim, Altyapı ve Çevre Yürütme Ajansı (CINEA), başvuruları Avrupa Bağlantı Tesisi (CEF) Ulaşım programının seçim süreci kapsamında değerlendirecek. RB Rail, başvuruların hangi çağrı kapsamında yapıldığına ilişkin ise açıklama yapmadı.

6 Ekim 2026’da sona eren CEF Ulaşım çağrıları kapsamında toplam 1,1 milyar avroluk bütçe ayrılmıştı. Bu kaynağın 260 milyon avrosu demiryolu projelerine yönelik Uyum Fonu kapsamında bulunuyordu. Ana ağdaki demiryolu ve iç su yolu projeleri için ayrılan Genel Fon bütçesi ise 350 milyon avroydu.

CINEA, başvuru sürecinin tamamlanmasının ardından 246 projeden yaklaşık 3 milyar avroluk finansman talebi geldiğini duyurdu. Böylece başvuruların toplam tutarı, mevcut bütçenin yaklaşık 2,69 katına ulaştı. Değerlendirme sonuçlarının Mart 2027’de açıklanması, destek almaya hak kazanan projelerle hibe sözleşmelerinin Haziran 2027’ye kadar imzalanması bekleniyor.

Rail Baltica’nın 357,5 milyon avroluk talebi, 2026 CEF Ulaşım çağrılarının toplam bütçesinin yaklaşık yüzde 33’üne karşılık geliyor. Başvuruların bu çağrı kapsamında değerlendirilmesi durumunda, Uyum Fonu için istenen tutar demiryolu bütçesinin yaklaşık yüzde 61’ini, Genel Fon’dan talep edilen kaynak ise demiryolu ve iç su yolu projelerine ayrılan bütçenin yaklaşık yüzde 57’sini oluşturuyor.

Estonya, Letonya Ve Litvanya’da Altyapı Yatırımları

Finansman paketinde üç ülkenin ihtiyaçlarına göre farklı çalışmalar öne çıkıyor. Estonya’da Tootsi-Timmermanni demiryolu kesimindeki köprü, viyadük ve yaban hayatı geçitlerinin yanı sıra Pärnu demiryolu köprüsüne yönelik çalışmalar için kaynak ayrılması planlanıyor.

Letonya’da ise ana hat inşaatının Litvanya sınırına doğru ilerletilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda toprak işleri, köprüler, karayolu üst geçitleri ve yaban hayatı geçitlerinin yapımı finansman talebinde yer alıyor.

Litvanya’nın payında, demiryolunun gelecekteki işletme ihtiyaçlarını karşılayacak elektrik altyapısı bulunuyor. Çekiş trafo merkezlerine yüksek gerilim bağlantılarının kurulması da planlanan yatırımlar arasında yer alıyor. Ayrıca üç ülkede de güzergâh boyunca gerekli arazi edinimi çalışmalarının sürdürülmesi öngörülüyor.

Talep edilen fonlar yalnızca fiziksel altyapı inşaatlarını kapsamıyor. Kontrol-komuta ve sinyalizasyon (CCS) sistemleri, elektrifikasyon, enerji tedariki ve demiryolunun işletmeye hazırlanmasına yönelik çalışmalar da başvuruda bulunuyor. RB Rail, bu yatırımların farklı ülkelerde inşa edilen kesimlerin tek ve kesintisiz bir demiryolu sistemi olarak işletilebilmesi açısından gerekli olduğunu vurguluyor.

Rail Baltica’ya Bugüne Kadar 4,5 Milyar Avro AB Desteği

Rail Baltica, önceki CEF Ulaşım çağrısında 325 milyon avronun üzerinde finansman talep etmişti. Avrupa Komisyonu, bu başvuru kapsamında 295,5 milyon avroluk hibe onaylamıştı. RB Rail, söz konusu tutarın ilgili çağrı için CEF Yönetmeliği kapsamında sağlanabilecek azami destek olduğunu belirtiyor.

Proje bugüne kadar Estonya, Letonya ve Litvanya genelindeki etüt, tasarım, hazırlık ve inşaat faaliyetleri için 12 ayrı CEF hibe anlaşması üzerinden yaklaşık 4,5 milyar avro AB finansmanı elde etti.

Rail Baltica’nın temel amacı, Baltık ülkelerini Avrupa’nın standart hatlı demiryolu ağına bağlamak. Projenin tamamlanmasıyla Estonya, Letonya ve Litvanya’dan Polonya’ya ve Avrupa’nın diğer bölgelerine doğrudan yolcu ve yük taşımacılığı yapılması hedefleniyor. RB Rail ayrıca hattın askeri hareketlilik kapasitesine de katkı sağlayacağını ifade ediyor.

Gelecek AB Bütçesi İçin 10 Milyar Avro Hedefleniyor

Rail Baltica’nın uzun vadeli finansman planında Avrupa Birliği’nin bir sonraki Çok Yıllı Mali Çerçevesi de önemli yer tutuyor. Estonya, Letonya ve Litvanya başbakanları, 22 Eylül 2026’da kabul ettikleri ortak bildiriyle ana hattın gelecek AB bütçe dönemi içerisinde faaliyete geçirilmesi yönündeki kararlılıklarını açıkladı.

Üç ülke, özellikle Avrupa Bağlantı Tesisi aracılığıyla Rail Baltica için yeni bütçede en az 10 milyar avro kaynak ayrılmasını ortaklaşa sağlamayı hedefliyor.

Bildiride, 2026 yılından yeni bütçe döneminin başlangıcına kadar inşaat çalışmalarının kesintisiz sürdürülebilmesi için zamanında köprü finansmanı sağlanması çağrısı da yapıldı. Baltık ülkeleri ayrıca proje için AB eş finansman oranının yüzde 85’e kadar çıkarılmasını talep ediyor.