İngiliz hükümeti, ülkenin en büyük ve en tartışmalı yüksek hızlı tren programı olan HS2 (High Speed 2) projesini kökten bir düzenlemeyle yeniden yapılandırıyor.  Projenin yeniden planlanması güncellenmiş devasa maliyet tahminlerini ve revize edilmiş yeni teslim tarihlerini beraberinde getirdi. Mevcut hükümet bakanları, projenin geldiği mevcut mali kriz durumundan ötürü bir önceki yönetimi “yıllarca süren kötü yönetim” ve vizyonsuzlukla suçladı.

Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, yeni stratejinin temel amacının demir yolunu “mümkün olan en kısa sürede ve en düşük makul maliyetle” halkın hizmetine sokmak olduğunu vurguladı. Alexander, projenin daha fazla çıkmaza girmemesi adına sistemin tamamen basitleştirileceğini açıkladı.

Maliyet Uçurumu: 32 Milyar Sterlinden 102 Milyar Sterline

HS2 projesinin maliyet haritası ilk olarak 2012 yılında hesaplanmıştı. O dönem planlanan tam ağ; Londra, Birmingham, Manchester ve Leeds gibi ülkenin ana merkezlerini birbirine entegre etmeyi hedefliyordu. İlk bütçe tahminleri 32 milyar ila 37,5 milyar sterlin arasında değişiyordu. Ancak gelinen noktada, kapsamı daraltılmış ve azaltılmış mevcut planın maliyetinin bile 87,7 milyar ila 102,7 milyar sterlin arasında olacağı öngörülüyor.

Hükümet yetkilileri, bu şoke edici bütçe artışının yaklaşık üçte ikisinin başlangıçtaki proje kapsamındaki eksik bırakılan işlerden, yetersiz tahmin analizlerinden ve teslimat sürecindeki operasyonel sorunlardan kaynaklandığını belirtti. Geriye kalan üçte birlik büyük porsiyonun ise küresel enflasyonist baskılardan kaynaklandığı dile getirildi.

“Kontrolü Yeniden Ele Almanın Tek Yolu Projeyi Sıfırlamaktı”

HS2 Ltd.’nin yeni CEO’su Mark Wild, vergi mükelleflerinin yaşadığı derin hayal kırıklığını paylaştığını ifade ederek şu açıklamalarda bulundu:

“Bunun yerel topluluklar için hoş karşılanmayacak bir haber olduğunun farkındayım. Ancak HS2’yi sıfırlamak, projenin kontrolünü yeniden ele geçirmenin tek yoluydu. Son 12 ayda, verimlilik seviyelerinde önemli iyileşmeler sağlayarak büyük kilometre taşlarını planlanandan önce tamamladığımız bir dönüm noktasına ulaştık. Amacımız faydalardan ödün vermeden karmaşıklığı azaltmak.”

Wild ayrıca, sahada çalışan 31.000 personelin yoğun gayreti sayesinde projenin nihayet yeniden rayına oturduğunu ve bu hamlelerin ülkenin gelecekteki ekonomik büyümesi için hayati önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Tasarruf İçin Çalışma Hızı Düşürülüyor

Yeniden planlama stratejisinin en dikkat çekici maddelerinden biri, trenlerin işletme hızının düşürülmesi oldu. Yeni karara göre HS2 trenleri saatte 320 km (200 mil) hızla çalışacak. Projenin orijinal tasarımında bu hız saatte 360 km (225 mil) olarak belirlenmişti.

Bakanlar, bu hız azaltımının HS2’yi Avrupa ve Japonya’daki mevcut yüksek hızlı demiryolu hizmetleriyle tam uyumlu hale getireceğini savunuyor. En önemlisi de bu teknik değişikliğin toplam maliyetleri 2,5 milyar GBP (sterlin) kadar azaltabileceği ve nihai teslim süresini en az bir yıl kısaltabileceği hesaplanıyor.

Revize Edilen Yeni Teslimat Takvimi

Projenin yeni zaman çizelgesine göre, ilk yolcu seferlerinin 2036 ile 2039 yılları arasında başlaması bekleniyor. İlk etapta seferler, Londra’nın batısındaki Old Oak Common istasyonu ile Birmingham Curzon Street arasında gerçekleştirilecek.

Güzergahın tamamını oluşturan Londra Euston istasyonu ve Batı Kıyı Ana Hattı’na (West Coast Main Line) bağlantı etabının ise ancak 2040 ile 2043 yılları arasında tamamlanması öngörülüyor. Projenin bu kritik yeniden yapılanma süreci, Londra’daki başarılı Elizabeth Hattı projesinin arkasındaki kıdemli uzman ekip tarafından yönetiliyor. Maliyetleri düşürme hamlesinin bir parçası olarak şu ana kadar yaklaşık 300 idari personel pozisyonu da lağvedildi.

İptal Seçeneği Masadan Kalktı

Hükümet tarafından yürütülen detaylı bir bağımsız değerlendirme, projenin bu aşamada tamamen iptal edilmesinin doğuracağı zararları masaya yatırdı. Analiz sonuçlarına göre, HS2 projesini tamamen iptal etmek, halihazırda yapılmış sözleşmeler ve tazminatlar nedeniyle projenin tamamlanmasıyla neredeyse benzer bir maliyete yol açacaktı. Ayrıca olası bir iptal, Birleşik Krallık’ın gelecekte elde etmeyi umduğu tüm ulaşım ve makroekonomik faydaları tamamen ortadan kaldıracaktı. Bu nedenle işi tamamlamanın en rasyonel yol olduğu kesinleşti.

Ulaştırma Bakanı Heidi Alexander, geçmişteki israf ve kirlilik konusundaki toplumsal öfkeyi sonuna kadar paylaştığını yineleyerek şunları söyledi:

“Geçmişteki kötü yönetim vergi mükelleflerini hayal kırıklığına uğrattı. Ancak bu Hükümetin, HS2’nin yeni üst düzey yönetim ekibiyle birlikte çalışarak bu projeyi adeta bir can damarından kurtarıp toparlanma yoluna sokmasından gurur duyuyorum. İşi mutlaka tamamlayacağız, ancak süreçte zaman ve para tasarrufu sağlamak için her fırsatı değerlendireceğiz. Britanya’da büyük altyapı projeleri inşa edebiliriz ve etmeliyiz de; tek ihtiyacımız işin başında yetkin insanların olması.”

Finansman Modeli ve Ekonomik Öngörüler

Hükümetin paylaştığı ekonomik projeksiyonlara göre, yeni revize planıyla HS2’nin önümüzdeki on yıllık süreçte Birleşik Krallık ekonomisine 20 milyar sterlin doğrudan katkı sağlaması bekleniyor. Bu gelir tahmini, özellikle yüksek hızlı tren istasyonları ile lojistik depolarının çevresinde oluşacak yeni ticari alanları ve kentsel dönüşüm getirilerini kapsıyor.

Bunun yanı sıra, Londra Euston istasyonu ile bağlantılı gayrimenkul ve altyapı gelişmelerinin, önümüzdeki 30 yıllık periyotta ülkeye 41 milyar sterlin daha ek gelir yaratabileceği tahmin ediliyor. Proje, yerel üretimi destekleme noktasında da kritik bir rol oynuyor; nitekim bugüne kadar Birleşik Krallık merkezli şirketlere proje teslimi için 6.100’den fazla resmi sözleşme imzalatıldı ve bu sözleşmelerin yarısından fazlası yerli küçük ve orta ölçekli işletmelere (KOBİ) gitti.

HS2 yeniden planlama projesinin acil finansmanı, Ulaştırma Bakanlığı’nın mevcut Harcama Gözden Geçirme bütçesinden karşılanacak olup, 2029-30 sonrasındaki finansman planlaması ise ilerleyen yıllardaki merkezi harcama gözden geçirme toplantılarında bütçe kanunlarına bağlanacaktır.