DEMİRYOLU EMNİYET YÖNETİM SİSTEMİNDE YENİ BİR YAKLAŞIM EMNİYET ÇARKI, Bölüm II, Tasarım ve Geliştirme Süreci-Liderlik

 

 

      ÖZET

Emniyet Yönetim Sisteminin tüm Demiryolu İşletmecileri ve Altyapı Yöneticileri tarafından doğru şekilde uygulanımı, Demiryolu Emniyeti Direktifi (Demiryolu Emniyeti ile ilgili 2004/49/AT sayılı Direktif) tarafından öngörüldüğü şekliyle düzenleyici emniyet çerçevesinin bir bütün olarak başarısında anahtar bir unsurdur. Bütün bunların gerçekleştirilebilmesi ‘süreç temelli yaklaşım’ olarak da bilinen sistem temelli yaklaşımın kabulüne dayanan Emniyet Çarkının kılavuzluğu ile mümkün olmaktadır.Emniyet Çarklarının üç temel bileşeninden bir tanesi olan tasarım ve geliştirme sürecinin alt ilk adımı yönetimin emniyet yönetim politikası oluşturması, benimsemesi ve yayınlamış olmasıdır. Yönetimin göstereceği liderlik yaklaşımı emniyet yönetim sisteminin işletmede etkinliğinin sağlayıcısı olacaktır.

 

Anahtar Kelimeler:Emniyet; Emniyet Çarkı; Emniyet Yönetim Sistemi; Demiryolu Emniyeti; Liderlik;Yönetim Politikası;

  

  1. GİRİŞ

Demiryolu İşletmeleri ve Altyapı Yöneticilerinin demiryolu sisteminin sorumlu oldukları kısmının kontrolünü sağlamaları gerekmekte olup, ilk olarak işletmelerinde aşağıdaki bileşenlere yönelik düzenlemeleri oluşturmalıdırlar:

  • Bir bütün olarak demiryolu sistemi için geçerli emniyet şartlarına uyum sağlamak (Teknik şartnameler, ulusal ve uluslararası şartlar, vs.),
  • Faaliyetleriyle ilişkili spesifik riskleri belirlemek,
  • Geleceğe yönelik ve yerel bazı riskleri belirlemek ve yönetimi seçmek.

Bu gibi işletmelerinyönetişimi; tutarlı düzenlemeler, özel politikaların benimsenmesi, yapılandırılmış uygulanım ve işletim süreçleri ile sorumlulukların faaliyet alanlarına göre tahsisinden oluşmalıdır.

 

  1. TASARIM VE GELİŞTİRME SÜREÇLERİ

            İşletmeler dinamik ve sürekli gelişme halindedir. Bu dinamik ve süreklilik arz eden değişim süreçlerinin demiryolu işletmeciliğine olan etkileri kabul edilebilir seviyede tutulabilmesi için sistematik bir şekilde planlanması ve yönetilmesi gerekmektedir.

EYS ile ilgili tüm süreçlerin düzenlenmesi, iyileştirilmesi süreklilik arz etmektedir. İşletmelerin bunu yapmak için etkili bir liderlik yaklaşımına ve personelin katılımı yoluyla uygulanım ve işletim süreçlerinin tasarım ve kontrolüne olanak veren düzenlemelere ihtiyaçları bulunmaktadır.

Risk değerlendirmesi; olası aksaklıklar, baskılar ve bunların sonuçları gibi gelecek gelişme ve tehditlerin öngörülmesine yardımcı olabilir.  Risk kontrol tedbirleri tasarlanırken belirlenememiş, öngörülemeyen olaylar meydana gelebilir. Risk kontrol tedbirleri, değişmekte olan bir ortam (dışsal yeni teknolojiler, kurallar, standartlar, yeni ya da değişen teknikler, işletim usulleri, örgütsel yapı, vs. gibi içsel değişiklikler) nedeniyle istenilen amacı artık karşılamayabilir. Ayrıca, genel yönetim düzenlemeleri ve yapıdaki değişiklikler de emniyet yönetim sistemini etkileyebilir.  Hem işletim süreçleri, hem de ortama yönelik izleme yakın vadede tehdit teşkil eden veya edebilecek sistem unsurları anlamına gelen olası sistem arızalarını teşhis etmek için şarttır. İzleme faaliyeti risklere ilişkin sürekli değerlendirme hususunda önemli bir bileşen olan deneyim geri dönüşünü destekler.   Ayrıca, işletime ilişkin olaylardan dersler çıkarılmalıdır. Denetimler, incelemeler ve diğer tüm ilgili bilgi kaynakları sistemi iyileştirmek için kullanılabilir. Son olarak sistemdeki yapısal veya işlevsel değişiklikler hakkında daha iyi bilgilendirilmiş kararlar almak için gereken girdinin, gelecekte olabileceklere karşı daha iyi hazırlanması için bir şirketin yönetimine sunulmasında tüm bu süreçler gereklidir.  Açıkça görülmektedir ki bu süreçlerin tasarım ve geliştirmeye ilişkin olarak da iyi performansı için, sorumlu personel/yönetimin neyi nasıl yapacağını bilmesi ve bunu yapmak için gerekenlere ilişkin gerçek zamanlı bilgi sahibi olması şarttır. Bu, aynı izleme ilkeleri gibi, uygulanıma yönelik kimi süreçlerin iyileştirme süreçleri için de geçerli olduğu anlamına gelmektedir.

 

  1. LİDERLİK

Kuruluşlar dinamik ve sürekli gelişme halindedir. Bu dinamik ve süreklilik arz eden değişim süreçlerinin sistematik bir şekilde planlanması ve yönetilmesi gerekmektedir.Liderlik işletmelerin amaçlarını gerçekleştirmede devamlılığı sağlamak ve rekabette başarılı olabilmek için gerekli olan değişim ve dönüşümleri işletmelere kazandırmaktadır.

EYS literatüründe liderlik bireysel bir konumdan ziyade bir yönetsel argüman ve bakış açısını temsil etmektedir. Bu argümanın etkin kullanımı EYS’nin diğer bileşenlerini yapısal olarak yönlendirici ve destekleyici olmasının yanında, sistem paydaşlarından olan çalışanların motivasyonunu arttıracak, EYS kültürünün yerleşmesindeki direnci azaltacaktır.

EYS ile ilgili tüm süreçlerin düzenlenerek iyileştirilmesine yönelik sürekli bir ihtiyaç vardır. İşletmelerin bunu yapmak için etkili liderlik, personelin katılımı yoluyla uygulanım ve işletim süreçlerinin tasarımı ve kontrolüne olanak veren düzenlemelere ihtiyaçları bulunmaktadır.

            EYS sisteminde liderlik bileşeni aşağıda belirtilen argümanları şekillendirmelidir.

  • Yönetim ilkeleri,
  • Emniyet politikası,
  • Kurumsal emniyet hedefleri,
  • Karar alıcılık,
  • Yönetim kontrolü.

 

            3.1. YÖNETİM İLKELERİ

Liderlik ve sürekli gelişim ortamı oluşturma sorumluluğu yönetimin tüm düzeylerine, özellikle de en üst seviyeye aittir.  Üst düzey yönetim, demiryolu sisteminin sürekli değişen ortamda, emniyetli faaliyete ilişkin olarak, kuruluşun başarısının büyük ölçüde risk kontrol tedbirlerinin izlenmesi ve etkinliğinin sürekli iyileştirilmesine bağlı olduğunu bilmelidir. Sektörün serbestleşmesi ile birlikte tercih edilebilirlik kriterleri arasında emniyetin ön plana çıkacağı öngörülmektedir.

Yönetim ilkeleri en üst düzey yönetimin bir işletmenin tüm spesifik ve önemli emniyet hususlarına veya programlarına doğrudan katılımı anlamına gelir.

Aşağıdaki listede yönetim ilkelerinin, emniyet çarkındaki diğer EYS unsurlarıyla birlikte kullanılabilmesi için gerek kritik noktalar verilmiştir:

  • Emniyet hususunda tutkulu ve ilgili olmak,
  • Emniyet politikası ve hedefleri formüle etmek ve yerleştirmek,
  • Demiryolu sektörü ve diğer endüstrilerdeki aktörlere karşı emniyet ve kıyaslama performansını arttırmak üzere hedefler belirlemek,
  • Kaynak ve eğitim sağlamak,
  • Tüm personelin emniyete ilişkin sorumlulukları hususunda yeterince eğitimli ve yetkin olduklarından emin olmak,
  • İşletmenin tüm düzeylerinde kontrol sağlamak
  • Emniyet verileri (kazalar, olaylar, tehlikeli olaylar) hakkında düzenli bilgi almak ve EYS’yi elde edilen sonuçlar ışığında değerlendirmek ve gözden geçirmek
  • Olay yerinde neler olduğundan ve hangi denetim veya değerlendirmelerin gerçekleştirildiğinden haberi olmak,
  • İşletmenin tüm düzeylerinin emniyete ilişkin ilgili bilgileri aldığından emin olmak
  • Emniyet hususlarında paydaşlara gerektiği gibi danışıldığından ve bunların endişelerinin işletmenin risklerinin değerlendirilmesinde dikkate alındığından emin olmak,
  • Sürekli gelişim ortamı oluşturmak
  • Çalışma düzenlemelerinde emniyet üzerinde önemli etkileri olabilecek değişiklikleri EYS’nin dikkatine sunmak
  • Emniyet kültürünü teşvik etmek,
  • İşletmenin dikey hiyerarşide etkin bir iletişim sistemi kurulmasını sağlamak,
  • Etkili yönetim sistemleri oluşturmak

 

            3.2. EMNİYET POLİTİKASI

Emniyet politikası bir işletmenin demiryolu emniyeti hususuna olan bağlılığını, bu husustaki yükümlülüğünü (misyon) ve stratejik görüşünü (vizyon) ifade eder ve yansıtır. Emniyet politikası bildirimi uygun araç (resmi iletişim, haber bülteni vs.) kullanılarak tüm personele iletilmeli ve erişilebilir kılınmalıdır. Bunun yanında niyet bildirisi de içermeli ve kuruluşun genel hedeflerine ilişkin göstergeler, emniyet yönetim sisteminin genel hedeflerinin yanı sıra bu hedefleri gerçekleştirmek için gereken kaynaklar ve faaliyetleri de içermelidir. Emniyet politikası ayrıca kuruluşun yönetim ilkelerine ilişkin kanıtlar sunacak ve kuruluş içerisinde emniyet kültürünü ve emniyet bilincini pekiştirmek için eyleme yönelik açık rehberlik sağlayacak şekilde aşağıdaki özellikleri yansıtmalıdır:

  • Yönetim ve personel tarafından geliştirilmiş ve kuruluşun en üst düzeyi tarafından imzalanmış olmak,
  • İşletmenin risklerinin niteliğine ve ölçeğine uygun olmak
  • Sürekli gelişime kanıtlanabilir bağlılığının parçası olarak iş performansının tüm yönlerine katkıda bulunmak,
  • İşletmenin ve personelinin faaliyetinde referans aldığı ilke ve temel değerleri ana hatlarıyla belirtmek,
  • Çalışma etiğinin gelişimini ve ilerlemesini izlemek,
  • Tüm personelin bağlılığını ve katılımını kazanmak,
  • Diğer işletme politikalarıyla uyumlu olmak,
  • Yöneticiler ve çalışanlara yönelik sorumlulukları ve yükümlülükleri belirtmek,

Buna ek olarak, emniyet politikasının tüm personelin eylem ve kararlarına yansıma amacı taşıması gerekmekte ve düzenli aralıklarla gözden geçirilmesi beklenmektedir.

 

            3.3. KURUMSAL EMNİYET HEDEFLERİ

Her Demiryolu İşletmecisi/Altyapı Yöneticisi’nin, kendi EYS’si kapsamında, kurumsal emniyet hedeflerini gerçekleştirme kapasitesinin kanıtlarına yer vermesi beklenmekte olup, bu husus, diğer iş hedeflerine uygun olarak, emniyet düzeyinin korunması veya arttırılmasını gerektirebilir.Kurumsal emniyet hedefleri sürekli bir döngünün parçası olarak kabul edilmelidir.

Bu hedefler geçmiş performans değerlendirmesi temelinde belirlenmelidir. Bunlar inandırıcı ve gerçekleştirilebilir olmalıdır.

Emniyeti etkileyebilecek bir iş yapan her işletme emniyeti öncelikli hedefi olarak seçmelidir. İşletmelerin üst düzeyde bir emniyet için çabaladığını göstermelidir. Emniyet politikalarını işletmenin bünyesinde yaymak için liderlik yöntemini kullanmak ve çalışanları emniyet politikalarını sadık olarak izlemek konusunda teşvik etmek iyi bir uygulama olacaktır.

Hedefler şu üç hususu özellikle içermelidir:

  • Yolcuların emniyeti
  • Personelin emniyeti
  • İşletmeden etkilenen diğer kişilerin emniyeti.

İşletmeler bu üç hususta emniyeti yönetmek adına hedefler belirlemeli ve bunlara ulaşabilmek için gerekli olan kaynakları sağlamalıdır. Bu hedeflere ulaşabilmek için şunları yapmaları gerekecektir:

  • Mevcut durumda ne kadar emniyetli olduğunuzu bilmek,
  • Emniyet hedeflerinizin neler olacağına karar vermek,
  • Hedeflerinize ulaşmak için ne çalışma yapacağınıza karar vermek.

 

            3.4. KARAR ALICILIK

Emniyet yönetim sisteminin süreçleri bir Demiryolu İşletmesinin iş bağlamıyla tamamen bütünleşmiş olmalıdır.  Bu gibi işletmelerin, işletime ilişkin olarak emniyetle ilgili kararları doğrulamak ve izlemek için sağlam karar alma süreçlerine güvenebilmesi önemlidir. Yönetim kararlarında emniyet üzerindeki doğrudan veya dolaylı etkiler göz önünde bulundurulmalıdır. Emniyet hususuna etkisi olan nihai kararın nasıl verildiğini anlamak için süreçler şeffaf olmalıdır.

Yönetim kontrolü, genel olarak bir kuruluşun kaynaklarının yönlendirilmesi, izlenmesi ve ölçülmesine yönelik bir araçtır. Kuruluşun belirli bir emniyet alanındaki belirli hedeflerini ve amaçlarını gerçekleştirmesine yardımcı olmayı amaçlar.  İşletmenin, tüm düzeylerinde orantılı biçimde uygun, yetkili işlevlere/personele verilmiş kontrolü EYS süreçlerindeki aksaklık/hataların teşhis edilmesine ve dolayısıyla önleyici veya düzeltici tedbirler almaya olanak verir.

İşletmenin örgütlenmesinin her düzeyinde emniyet hususunun etkili bir şekilde göz önüne alınması gerekmekte ve her türlü aksaklığın vaktinde tespit edilerek düzeltilmesi amaçlanmalıdır.  Yönetim için sadece emniyeti temin etmek değil, aynı zamanda demiryolu emniyetini iyileştirmeye yönelik bağlılığını ve yasal yükümlülüklerini yerine getirmek, performans izleme faaliyeti ve denetimlerin sonuçlarından haberdar olmak ve risk kontrol tedbirleri ile ilgili EYS süreçlerindeki değişikliklerin uygulanımı için genel anlamda sorumluluk almak hayati önem taşımaktadır.

 

  1. SONUÇLAR VE ÖNERİLER

Demiryolu İşletmecileri ve Altyapı Yöneticilerinin Emniyet Yönetim Sistemi uygulamalarının ilk adımı olarak etkili bir liderlik yaklaşımı sergilemeleri EYS’nin amaçlanan başarısına kısa sürede ulaşması için en temel gereksinimdir. Uygulanabilir ve gerçekçi bir liderlik yaklaşımı ile işletmeler sadece emniyet gereksinimleri ve emniyet hedeflerine ulaşmayacak, bunun yanında İşletmenin genel hedeflerine de ulaşmak konusunda yönetsel avantajlara sahip olacaklardır.

 

  1. KAYNAKLAR

[1] Patacchini A,“Bir Demiryolu Emniyet Yönetim Sistemi Tasarımı ve Uygulanımına Yönelik Uygulama Kılavuzu”,Avrupa Demiryolu Ajansı. 13 Ekim 2010.

[2] Mühendislik Emniyet Yönetimi,“Temel Prensipler ve Uygulama Kılavuzu”, Demiryolu Emniyetive Standartları KuruluEvergreen House160 Euston Road Londra NW1 2DX, 2007

[3] DeliveliÖ, “Yönetimde Yeni Yönelimler Bağlamında Lider Yöneticilik”,T.C. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Isparta, 2010.

 

Bir Cevap Yazın

Top